همچنان كه در فصل چهارم بحث شده است ، على ( ع ) به عنوان خليفه عمدتا با رأى قاطع انصار مدينه و نيروهاى انقلابى كه از استانهاى مختلف آمدند به خلافت رسيد . اهالى كوفه اولين كسانى بودند كه با هدايت مالك اشتر با على ( ع ) بيعت كردند . ( 58 ) طبيعتا ، حمايت سراسرى اين عناصر در انتخاب على ( ع ) به عالىترين قدرت ، به عنوان تهديدى جدى ، نه فقط عليه اريستوكراسى اميّه ، كه در طول دوازده سال فرمانروائى عثمان ، همهء مواضع قدرت و امتياز را به آنان اختصاص داده بود ، تلقى مىشد بلكه قريش هم آن را تهديدآميز مىدانستند . از اين جهت ، به منظور مخالفت با على ( ع ) ، علاوه بر اموىها در شام ، از ميان قريش در مكّه ، جمعى كه اكثرا اصحاب و مهاجرين بودند ، پديدار شدند كه در عين حال كه مخالف تسلط اموىها بودند ، ولى در حقيقت تحت پوشش مهاجرين از استيلاى همگانى قريش پشتيبانى مىكردند . ( 59 ) نيروى نظامى اكنون به دو اردوى نظامى رقيب ، كوفه و بصره ، با قلمرو وسيع تحت نفوذشان تقسيم شده بود درحالىكه شام به طور كامل تحت سيطره شديد امويها قرار داشت . با استفادهء از رقابت بين بصره و كوفه ، مكيان به سوى بصره حركت كردند تا حمايت قبيله‌اى را در آنجا بسيج نمايند . از اينرو براى على ( ع ) هيچ انتخاب ديگرى جز ترك مدينه به سوى عراق و اعتماد بر حمايت كوفيان كه علاقه خود را به او نشان داده بودند ، باقى نماند . وى با هزار نفر مردى كه او را از مدينه همراهى مىكردند به اطراف كوفه وارد شد و دوازده هزار مرد كوفى با آمادگى بوى ملحق شدند . ( 60 ) آنان قسمت اعظم ارتش او را در جمل تشكيل مىدادند . هم‌پيمانى مكى - بصرى شكست خورد . و على ( ع ) قادر شد تا بصره را به خوبى تحت سيطره خود درآورد و عبد الله بن عباس را به عنوان والى آن مكان منصوب فرمايد ، و على ( ع ) آنگاه وارد كوفه شد . ورود او به كوفه بدين منظور نبود كه آنجا را پايتخت خود قرار دهد ، بلكه فقط براى اينكه حمايت بيشتر مردم را بسيج كرده و كوفيان را براى مقابله بسيار شديدترى با معاويه ، سازمان دهد . در عين حال ، آنچه را كه در اينجا بايد ذكر كرد اين است كه در جنگ جمل ، درحالىكه قسمت اعظم كوفيان از على ( ع ) حمايت مىكردند ، رهبران